اقدام اعتراضی و متحدانه ۴۰۰۰ کارگر شرکت آلومینیوم سازی اراک (ایرالکو ) در شکل اعتصاب غذا که از اوایل مرداد ماه آغاز شده بود، روز سه شنبه ۱۸ شهریور در چهل و دومین روز خود، وارد شکل مؤثرتری از مبارزه کارگری شد. چند هزار کارگر در اعتراض به بیتوجهی مدیریت نسبت به خواستهای خود و همچنین دروغ بافیهای مدیر کل کار استان مرکزی، بهطور یکپارچه در محوطه کارخانه دست به تجمع زدند و خواهان رسیدگی فوری به مطالبات خود شدند. ارتقای شکل مبارزه کارگران از اعتصاب غذا به برپایی تجمع در محوطه کارخانه، مدیریت شرکت و حامیان دولتی آن را به شدت سراسیمه کرد.
کارگران ایرالکو با خواستهای معمولی چون؛ پرداخت بهموقع دستمزدها و پایان دادن به معوقات مزدی، بهبود شرایط کار و رعایت استانداردهای ایمنی، بازنگری اجرای طرح طبقهبندی مشاغل، بازسازی و نوسازی تجهیزات فرسوده تولید برای جلوگیری از تعطیلی شرکت، خلع ید از سهامدار عمده و جلوگیری از ورشکستگی احتمالی شرکت وتضمین امنیت شغلی دست به اعتصاب غذا زده بودند. اما مدیریت نه فقط نسبت به ۴۰ روز اعتصاب غذای آرام و صبورانه کارگران بیاعتنایی کرد، بلکه به اقدامات و شیوههای گوناگون ارعاب و سرکوب از نمونه پرونده سازیها و اتهامات امنیتی و شکایت از چندین فعال کارگری به دستگاه قضایی، برای درهم شکستن حرکت اعتراضی کارگران و تسلیم آنان نیز متوسل شد.همزمان با این اقدامات، حامیان مجیدی سرمایهدار و سهامدار عمده ایرالکو، در نهادهای دولتی ازجمله مدیر کل تعاون، کارورفاه اجتماعی استان مرکزی نیز علیه کارگران وارد صحنه شدند. مدیر کل کار استان مرکزی با انتشار خبری مبنی بر اینکه طرح طبقه بندی در ایرالکو اجرا شده و کارگران از این نظر و همچنین پرداخت حقوق مشکلی ندارند، تلاش کرد وانمود سازد که اعتراض کارگران پایان یافته است.
این خبر جعلی و همزمان تشدید فشار و تهدید و تداوم بیاعتنایی مدیریت، خشم کارگران را برانگیخت. کارگران با برپایی تجمع گسترده و سخن رانی و سردادن شعارهای گوناگونی چون ” مجیدی حیاکن- کارخونه را رها کن” و ” کارگر میمیرد- ذلت نمیپذیرد” بر خواستهای خویش پافشار کرده و تأکید نمودند تا رسیدن به مطالبات خود، به اعتصاب غذا و تجمع ادامه خواهند داد و چنانچه به خواستهایشان رسیدگی نشود، اعتراض خویش را به خیابان خواهند کشاند. در حالیکه درادامه تجمع، اعتصاب غذای تر، روز چهارشنبه ۱۹ شهریور، شماری از کارگران بد حال را راهی بیمارستان نمود، اما برپایی این تجمع بزرگ بر بیاعتنایی مدیریت و حامیان وی نقطه پایان گذاشت.
قبل از همه، فرماندار اراک در وحشت از ادامه تجمع بهویژه ورود ۴۰۰۰ کارگر معترض به خیابانهای شهر اراک، در همان روز چهارشنبه ۱۹ شهریور شتابان خود را به تجمع کارگران در محوطه شرکت رساند. فرماندار اراک طی سخنانی سعی کرد کارگران را آرام کند و از وضعیت پیش آمده عذرخواهی کرد. وی گفت با اعضای هیئت مدیره شرکت نیز صحبت کرده و آنها نیز برای رسیدگی به خواستهای کارگران قول مساعد دادهاند و در نهایت التماس کنان تا روز دوشنبه از کارگران مهلت خواست.
۴۱ روز اعتصاب غذای ۴ هزار کارگر درحالیکه صدای اعتراض کارگران ایرالکو را همهجا پخش کرده بود، اما این صدا ظاهراً نتوانسته بود از پردهی آهنین گوش فرماندار عبور کند. یک تجمع گسترده میدانی اما در این پرده رخنه ایجاد کرد و فرماندار اراک را دوان دوان به جمع کارگران کشاند.
حضور فرماندار در جمع کارگران و وعدههای وی اما به معنای پایان توسل مدیریت به ابزار ارعاب و تهدید و برخی ترفندها به منظور پایان اعتراض و تجمع کارگران نبود. چنانکه روز بعد از این ماجرا جمعه ۲۰ شهریور نیز پای نیروهای پلیس امنیت نیز به شرکت بازشد. افزون بر این، تعدادی از عوامل کارفرما را نیز به ناهار خوری فرستادند تا به خیال خود، پایان اعتراض را اعلام کرده باشند.اما این اقدامات و ترفندها کارساز نشد. کارگران مصرانه بر ادامه اعتراض تا رسیدن به خواستهای خویش تأکید کردند.
سرانجام مدیریت دربرابر اعتراض یکپارچه و تجمع گسترده کارگران بهویژه در بیم وهراس از انتقال محل مبارزه از محوطه شرکت به خیابان، به اجبار در موارد معینی تن به عقب نشینی داد. قرار شده: شکایت مدیریت از تعدادی از کارگران به دستگاه قضایی لغو و پس گرفته شود. کارگران تعلیق شده به سر کار برگردند. اضافه کاریها و مزایای قطع شده دوباره برقرار شود. سایر خواستها نیز در جلسه هیئت مدیره تا روز دوشنبه ۲۴ شهریور مورد بررسی واقع شود. به رغم این قول و قرار ها و وعده ها اما باید تأکید کرد که مدیریت و حامیان آن، دست از توطئه علیه کارگران برنداشته و باید تأکید نمود که تا این لحظه ( یکشنبه ۲۳ شهریور) هنوز هیچگونه اقدام عملی در راستای تحقق مطالبات کارگران صورت نگرفته است. باید دید این وعدهها درعمل چه زمانی و در چه محدوده ای اجرایی خواهد شد و بر سر سایر مطالبات کارگران چه خواهد آمد.
آخرین خبرهای انتشار یافته حاکی از آن است که روز شنبه ۲۲ شهریور تعدادی از کارگران به اطلاعات سپاه احضار شده و مورد ارعاب و تهدید قرار گرفتهاند. این کارگران برای حضور در کارخانه و پایان اعتصاب به شدت زیر فشار بودهاند. همزمان، مدیریت شرکت نیز تعدادی از عوامل خود را روانه ناهار خوری کرده و با عکاسی و خبرسازی، مذبوحانه تلاش نمود چنین القا کند که اعتصاب غذای کارگران پایان یافته است. این درحالی است که روز شنبه ۲۲ شهریور، تجمع و چهل وششمین روز اعتصاب غذای کارگران ادامه داشت.
اعتراض و تجمع بزرگ کارگران ایرالکو حاوی یک تجربه بسیار مهم و یک درس بزرگ است. کارگران این شرکت ازاین تجربه باید آموخته باشند که اعتصاب غذا به عنوان یک شکل اعتراض بهویژه در شرایط کنونی فاقد کاراییست. پوشیده نیست که سرمایهداران از هرگونه حرکت و اعتراض جمعی و سازماندهی شده کارگری حتی از نمونه کم اثر ترین شکل مبارزه مانند اعتصاب غذا نیز وحشت دارند. اما همین سرمایهداران تنها زمانی حاضرند به صدای اعتراض کارگر گوش دهند و دربرابر آن عقب نشینی کنند که سمبه کارگران پرزور باشد و شکل اعتراض و تاکتیک مبارزاتی، پروسه سود رسانی به سرمایهدار را دچار وقفه سازد و یا بخواهد اعتراض و مبارزه کارگری را به بیرون و فراتر ازمحل کار و چارچوبهای صنفی و کارخانهای ببرد و برفضای سیاسی حاکم برجامعه تأثیر بگذارد و ازآن تأثیر پذیرد.
البته این قابل فهم است که کارگران ایرالکو نمی خواهند بهانه به دست مدیریت و صاحب شرکت بدهند که کل شرکت را تعطیل و کارگران را ازکار بیکار کند. پوشیده نیست که شرکت ایرالکو نقش مهمی در تولید آلومینیم دارد و هر ساله سودهای هنگفتی نصیب مالکان آن میشود. این شرکت نخستین و بزرگ ترین تولید کننده آلومینیم نه فقط درکشور بلکه درتمام خاورمیانه است. بعد ازواگذاری آن به بخش خصوصی و انتصاب مجیدی از مرداد ۱۴۰۳ به عنوان مدیر عامل جدید، اقدامات گوناگون علیه کارگران به مرحله اجرا گذاشته شده است. بسیاری از مزایا و اضافه کاریها قطع شده، حقوق ماهانه با تأخیر پرداخت میشود، تعمیرات دستگاهها و ابزار تولید متوقف شده است. ایمنی محیط کار و تجهیزات و وسایل ایمنی و بهداشت محیط کار به مراتب بدترشده است. روند فعالیت در ایرالکو عملاً به سمتی رفته که جز تعطیلی و اخراج و بیکارسازی وسیع کارگران را در چشم انداز قرار نمیدهد. نمونه این تیپ خصوصی سازی و تعطیل مؤسسه واگذار شده کم نیست. در همین اراک کارخانه تولید دکلهای برق فشارقوی، آونگان، شرکت کابل سازی تک، شرکت آلومرول نوین تولید کننده محصولات آلومینیومی و امثال آن، هریک به نحوی دچار چنین سرنوشتی شدهاند. بیهوده نیست که کارگران ایرالکو خواهان خلع ید از سهامدار اصلی شرکت شده اند.
این فاکتورها اما تغییری در این واقعیت ایجاد نمیکند که ازطریق اعتصاب غذا و روشهای کم اثر دیگری از نمونه تومار نویسی و جمع آوری امضا و ارسال نامه و غیره، هیچ سرمایهداری حتی یک سانتیمتر عقب نشینی نمی کند و ساده ترین خواست کارگران را نمیپذیرد. تجربه مبارزات اخیر کارگران ایرالکو نیز این را ثابت کرد. چشم کارفرما و حامیان دولتی آن بر ۴۱ روز اعتراض در شکل اعتصاب غذا فروبسته ماند و گوش شنوایی نیز برای آن پیدا نشد. همینکه کارگران گامی به پیش نهادند و بهطور یکپارچه تجمع اعتراضی برپا کردند و از آن هم مهمتر، هشداردادند اعتراض خویش را به خیابان خواهند کشاند، تازه آن موقع مدیریت و حامیان دولتی آن حاضر شدند صدای کارگران را بشنوند و با آن ها وارد گفتگو شوند و درنهایت وعده هایی نیز به کارگران بدهند. آنها زمانی به این عقب نشینی تن دادند که تاکتیک مبارزاتی یک پله بالاتر رفت و ارتقا یافت.
اراک سرشار از تجارب اعتصابات، اعتراضات و راه پیماییهای باشکوه خیابانی کارگریاست. اعتصابات بزرگ، راه پیماییها و تجمعات شورانگیز هپکو و آذرآب در دهه نود را ازیاد نبریم. هپکو و آذرآب در اراک، جزء پیشگامان مبارزات کارگری بودهاند. کمتر از ده سال پیش درست در چنین روزهایی (شهریور سال ۹۶ ) اعتصاب و راه پیمایی خیابانی و مشترک هپکو و آذرآب را داشتیم. در آن سالها نیز صاحبان هپکو تصمیم داشتند دست کم نیمی از کارگران را اخراج کنند. تنها اتحاد و مبارزه کارگران بود که مانع اجرای این تصمیم شد. اعتصاب و تظاهرات خیابانی دراراک فقط به یک دهه قبل خلاصه نمیشود. در مرداد و شهریور سال گذشته( ۱۴۰۳) نیز کارگران مبارز واگن پارس اراک پس از چندین روز تجمع و اعتراض در محوطه کارخانه، وارد خیابان شدند. اعتصابی که هفته اول مرداد آغاز شده بود تا دومین هفته شهریور ماه نیز ادامه یافت. این اعتصاب درازمدت وبزرگ و یکپارچه نیز با تظاهرات و راه پیمایی خیابانی همراه بود. در واگن پارس نیز مشکلاتی مانند سوء مدیریت، خطر تعطیلی و اخراج کارگران وجود داشت. کارگران مبارز واگن پارس با اتخاذ این روش ها و تاکتیک های مهم و مؤثر مبارزه با مدیرت به مقابله برخاستند. مبارزه در ایرالکو، فقط یک گام به پیش است. پیشرفت مبارزه اما گام ها دیگر و بیشتری به پیش را طلب میکند. شکل مبارزه هنوز به آنچه که باید گذر ننموده که باید به آن گذر کند.
این واقعیت برکسی پوشیده نیست که زندگی و مشکلات کارگران، از آنچه که امروز در جامعه میگذرد و مشکلاتی که دامنگیر تودههای مردم شده و برآنان تحمیل شده، جدانیست. ما نمیتوانیم و نباید خود را در چارچوب مطالبات و محدوده شرکت و کارخانه خود محدود و مقید سازیم. باید گام های راسختری به پیش در راستای همراهی و راهبری تمام جنبشهای اعتراضی و اجتماعی برداریم. از یاد نبریم که بدون کارگران، ایرالکو جز تعدادی ساختمان و مشتی ماشین و ابزار کار بیجان نیست. بدون کارگران، ایرالکو هیچ است! چه کسی میتواند انکار کند که این کار و نیروی حیاتبخش کارگر است که ماشینها را به راه میاندازد؟ تمام کارها و تمام تولید به دست کارگران انجام میشود.تمام دستگاهها و ماشینها با دست کارگر میچرخند و از یاد نبریم که کارگر با خواباندن همین ماشینها و همین دستگاههای تولید است که میتواند و باید حرف خود را به کرسی بنشاند. تنها از طریق اعتصاب های سیاسی و اقتصادی سراسری است که می توانیم طبقه حاکم را در مقیاس تمام جامعه به مصاف طلبیم و راه براندازی نظم موجود و استقرار حکومت شوراها را هموار کنیم. وقت تنگ است و زمان به سرعت سپری میشود. به قول فراخوان(۱) کارگران گروه ملی فولاد اهواز با عنوان ” بهپاخیز ای کارگر!”، ” دیگر بس است، زمان آن رسیده که از حاشیهها به متن بیاییم. ما کارگران، ستونهای استوار این جامعهایم؛ و تا زمانی که ستونها به لرزه درنیایند، سقف ظلم فرو نخواهد ریخت.”
پانویس:
۱ – کارگران گروه ملی فولاد با انتشار فراخوانی در روز جمعه ۲۱ شهریور که در کانال تلگرامی خود انتشار دادند، کارگران این شرکت را به تجمع در روز شنبه ۲۲ شهریور دعوت نمودند. این دعوت و تجمع مطابق اطلاعیه بعدی، به روز یکشنبه ۲۳ شهریور منتقل شد.
نظرات شما